O SZWEJKU I DESTYLATORACH

Obok Pragi Szwejk to koronna ikona kultury czeskiej dla Polaków, przynajmniej tych        ze starszego pokolenia. Młodsze generacje bardzo często już dzieła Haszka nie znają.

Znalezione obrazy dla zapytania osudy dobrého vojáka švejka za světové války translations

Do tej pory przemykał chyłkiem po marginesach moich blogowych opowieści, bo też        nie należy w Czechach do postaci szczególnie lubianych. Choć minęło już prawie sto lat    od jej napisania, Haszkowa książka wciąż pozostaje swojej ojczyźnie meblem dość kłopotliwym.

Znalezione obrazy dla zapytania osudy dobrého vojáka švejka za světové války translations

Z jednej strony weszła do światowego kanonu literatury i trudno udawać, że nie istnieje.    Z drugiej zaś, czytana przez cudzoziemców, przyczynia się do równań: „Czech = Szwejk”,  co wśród rodaków Haszka wzbudza zrozumiałą irytację.

Znalezione obrazy dla zapytania osudy dobrého vojáka švejka za světové války translations

Popatrzmy na jej bohatera nieco inaczej. Szwejk to destylat stworzony przez alchemika.   Bo też Haszek był godnym kontynuatorem tradycji „magicznej Pragi” Rudolfa II.                Z otaczającej rzeczywistości sporządzał zaskakujące mikstury. Miał przy tym łatwość pisania. Potrafił, siedząc w towarzystwie i prowadząc rozmowę, wyczarować na kawiarnianej serwetce felieton lub humoreskę.

Znalezione obrazy dla zapytania jaroslav hasek

Swoje opus magnum tworzył m. in. w hospodzie, w Lipnicy nad Sázavou, przesisdując…    w kuchni. Gawędząc z właścicielką na tematy kulinarne, jednocześnie pisał „Szwejka”.

Znalezione obrazy dla zapytania jaroslav hasek lipnice nad sazavou

Wykreował postać z dołów społecznych, plebejusza. W jego opowiastkach odnajdziemy panoramę ówczesnego świata, oglądanego z „żabiej” perspektywy, z wszystkimi śmiesznościami i absurdami. Na dodatek w absurdalnych sytucjach sam zachowywał się absurdalnie, stąd jego osobliwe przygody.

Znalezione obrazy dla zapytania josef lada svejk

Drugim ojcem dobrego wojaka był malarz i rysownik Josef Lada, który wymyślił jego kanoniczny wizerunek. Lada był destylatorem co się zowie. Syn wiejskiego szewca              ze środkowoczeskich Hrusic zaczynał swoją karierę w roku 1901 jako malarz… pokojowy (miał wtedy zaledwie 14 lat). Jako plastyk był samoukiem, ale już po kilku latach pobytu   w Pradze, jego ilustracje i karykatury zyskały dużą popularność.

Znalezione obrazy dla zapytania josef lada

„Jak z Lady” (albo „jak u Lady”) stało się w czeszczyźnie powiedzeniem niemal przysłowiowym. Co to znaczy? Jak jest u Lady? Ano, spokojnie, zacisznie, idyllicznie, wiejsko i bardzo, bardzo czesko.

Znalezione obrazy dla zapytania josef lada vodnik

Najlepiej wychodziły mu rysunki przedstawiające czeską wieś, przysypaną puszystym śniegiem. Łagodne wzgórza, czasem na jednym ruiny zamku, sylwetka wiejskiego kościółka, w dole zaś – drewniane, przytulne chaty. Między nimi uwijają się ludzie, ubrani w ludowe, choć wcale nie odświętne stroje. Tak właśnie zapamiętał rodzinne Hrusice,   które były jego pierwszą inspiracją.

Znalezione obrazy dla zapytania josef lada

Zaznaczone wyraźną kreską kontury, czyste barwy – prostota granicząca z naiwnością. Ludową? Dziecinną? Taki obraz czeskości z dawnych, dziś już mitycznych czasów, wydestylował pan Lada. Bez trudu można go rozpoznać, słowem, jest on jednym                   z „klejnotów koronnych” imaginarium kultury czeskiej.

Informacje o Szymon Karolewski

Szymon Karolewski, filolog, od wielu lat zajmuje się czeską historią i kulturą, uczy języka czeskiego. Związany z Gdańskiem i Wrocławiem. Mieszka w Gdańsku Oliwie.
Ten wpis został opublikowany w kategorii Czechy, czeskie obyczaje, czeskie zamki, język czeski, literatura czeska, Praga i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

2 odpowiedzi na „O SZWEJKU I DESTYLATORACH

  1. ~Adelajda pisze:

    Wszystkiego co najlepsze w Nowym Roku życzę :)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>