NIESFORNI PUSTELNICY

Skąd ten wysyp pustelni i pustelników w barokowych i kontrreformacyjnych Czechach? Próbując odpowiedzieć na to pytanie, zabrnąłem w gruby tom autorstwa prof. Pavla Preissa František Antonín Špork a barokní kultura v Čechách.

Znalezione obrazy dla zapytania Antonín Špork a barokní kultura v Čechách

Pustelników znalazłem w nim, a jakże. „Barokowe wędrówki w poszukiwaniu pierwszych pustelników to nie były spacerki do idyllicznych lasów, biedermaierowych poczciwców        z obrazów Carla Spitzwega, owych miłych starców-zielarzy, opiekunów oswojonych saren, mieszkających w przytulnych leśnych domkach, utrzymujących się z dobrowolnych ofiar okolicznych wieśniaków, których byli doradcami i pomocnikami” – pisze profesor.             „W baroku wrzała samotna i gwałtowna walka duszy z z burzącym się ciałem i krwią.”

Znalezione obrazy dla zapytania Verdächtiger Rauch Painted originally by Carl Spitzweg

A więc fascynacja duchowymi zmaganiami „ojców pustyni”, do tego w czasach i miejscu, gdzie trudno było o pustynię… Co z tego wynikło?

Znalezione obrazy dla zapytania braun stigmatizace

Pustelnie powstawały jak grzyby po deszczu; zakładali je arystokraci w swoich włościach, zakonnicy dla swoich konfratrów (nie mogli z nimi wytrzymać?), nawet mieszczanie.

Kandydatów na świątobliwych mężów nie brakowało: zakonnicy, nauczyciele (wypaleni?), rzemieślnicy różnych zawodów, ludzie o barwnych życiorysach, np. w Zbinsku                     w północnych Czechach pustelnikiem został były dowódca pułku huzarów, późniejszy kamerdyner hrabiego Hartiga. Oto jak mieszkał:

Znalezione obrazy dla zapytania zbinsko

Obowiązki miewali różne: ogranizowali nabożeństwa, głosili kazania, dzwonili na Anioł Pański, byli kościelnymi i grabarzami. Pustelnik w Czeskiej Horze miał np. w każdy piątek zapalać światła na miejscowej Kalwarii.

Z utrzymaniem też bywało rozmaicie. Jedni fundatorzy wyznaczali im pensję, inni dostarczali deputaty w naturze: zboża, soli, nabiału, a nawet piwa. Jeszcze inni w ogóle nie przejmowali się ich losem; nieszczęśliwcy klepali więc biedę, jeśli sami nie wzięli swoich spraw w swoje ręce.

Poustevna Na Skalici

Jedni uprawiali pole, zbierali zioła, zajmowali się pszczelarstwem, inni malowali, rzeźbili, wykonywali woskowe figurki, ruchome szopki (coś dla modelarzy) lub po prostu wykonywali w pustelniach swoje dawne zawody, drutując garnki, oprawiając książki        czy nawet… szyjąc ubrania (przymiarka u pustelnika?).

Niestety, nic nie wiadomo o świadectwach ich życia duchowego, zachowały się natomiast liczne skargi na niektórych ówczesnych  eremitów. Zarzucano im lenistwo, pijaństwo,          a nawet czyny lubieżne, niektórych z pustelni wręcz wyrzucano. Trafiali się też wśród nich ukrywający się kryminaliści.

Znalezione obrazy dla zapytania Lilium Convallium

Na początku XVIII wieku próbowano okiełznać pustelniczy żywioł; w owym czasie było     w Czechach eremów już kilkaset. Arcybiskup Pragi Khünburg założył kongregację iwanitów (jak widzimy, kult św. Iwana bardzo się przydał), mającą zrzeszać całe to bractwo. Antonin Dominik Stoy, pustelnik z Kalvárii u Mařenic w Górach Łużyckich, napisał dla nich regułę o pięknej nazwie Lilium Covallium.

Znalezione obrazy dla zapytania Kalvárii u Mařenic

Mimo zakazu „dzikie” pustelnictwo nie ustało, podobnie jak płynące skargi; do kongregacji przystąpiło tylko kilkudziesięciu eremitów. Władze podjęły więc radykalne kroki: najpierw cesarzowa Maria Teresa zakazała przyjmowania nowych konfratrów, potem jej syn, Józef II wysłał wszystkich „do cywila”.

Pavel Preiss wspomina też w swoim dziele o eremie, jaki wystawiła w swoich włościach pewna margrabina badeńska, umieszczając w jego wnętrzu… figury pustelników naturalnej wielkości. No cóż, przynajmniej z tymi nie było kłopotu.

 

Informacje o Szymon Karolewski

Szymon Karolewski, filolog, od wielu lat zajmuje się czeską historią i kulturą, uczy języka czeskiego. Związany z Gdańskiem i Wrocławiem. Mieszka w Gdańsku Oliwie.
Ten wpis został opublikowany w kategorii atrakcje turystyczne w Czechach, Czechy, czeskie obyczaje i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

2 odpowiedzi na „NIESFORNI PUSTELNICY

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>